Media berichtgeving over Defensie en veiligheidsmarges HAWK radar

Militaire vakbond AFMP heeft vandaag in verschillende media opgeroepen tot onderzoek naar gezondheidseffecten van HAWK-radar installaties. AFMP doet deze oproep omdat wordt gemeld dat Defensie bewust de veiligheidsmarge heeft verkleint voor militairen die werkten met de HAWK radar.

Het HAWK luchtverdedigingssysteem is  in West-Europa gebruikt in de periode 1960 tot 1994. De vakbond maakt zich zorgen over een mogelijke toename van kanker bij mensen die werken met die bronnen. 

De Amerikaanse fabrikant van HAWK luchtverdedigingssysteem heeft in de gebruiksvoorschriften veiligheidsafstanden opgegeven. Defensie zou via metingen hebben bepaald op welke afstanden nog wordt voldaan aan de internationale blootstellinglimieten ter bescherming van werknemers.  Defensie concludeerde dat ook op kortere afstand van de radar nog steeds voldaan wordt aan die internationaal geldende limieten. Zij heeft vervolgens de gebruiksvoorschriften laten aanpassen. 

Onderzoek
Op de achtergrond speelt mee dat Degrave in 2009 heeft gepubliceerd over zijn onderzoek of bij Belgische beroepsmilitairen die werkten in de buurt van HAWK-radarinstallaties bepaalde doodsoorzaken vaker voorkwamen dan normaal bij vergelijkbare beroepsmilitairen.  Het Kennisplatform concludeerde in haar reactie op het onderzoek: 

"Het Kennisplatform volgt Degrave in de conclusie dat sterfte aan bloed-, beenmerg- en lymfeklierkanker vaker voorkomt bij beroepsmilitairen die hebben gewerkt op bases waar ook HAWK-luchtverdedigingssystemen werden gebruikt."

"Het Kennisplatform is het met Degrave eens dat nog vastgesteld moet worden wat deze toename heeft veroorzaakt. Wat dit voor de Nederlandse situatie betekent, is nog onbekend. Evenmin is duidelijk of er Nederlandse gegevens beschikbaar zijn voor nader onderzoek."

"Overigens sluit het Kennisplatform niet uit dat, naast de twee mogelijke oorzaken die Degrave noemt (de radarsignalen of de röntgenstraling), ook andere factoren voor de toename verantwoordelijk kunnen zijn."

Voor meer informatie http://www.kennisplatform.nl/onderwerpen/arbeidsituatieskennisberichten/kennisberichten_degrave_hawkradar.aspx

 

 

WHO onderzoeksagenda 2010 voor radiofrequente elektromagnetische velden.

Een eerste reactie

Publicatiedatum: 20-08-2010

Aanleiding
De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft op 16 augustus 2010 een nieuwe onderzoeksagenda uitgebracht waarin wordt ingegaan op onderzoek dat van belang is voor het begrip van en de communicatie over radiofrequente elektromagnetische velden en gezondheid.
De nu uitgebrachte onderzoeksagenda vervangt de in 2006 uitgebrachte agenda, en houdt rekening met de in de tussentijd internationaal uitgevoerde onderzoeken.

Eerste indruk
De WHO geeft met betrekking tot onderzoek naar de gezondheidseffecten van elektromagnetische velden prioriteit aan eventuele effecten op kinderen en lange termijneffecten. Meer onderzoek naar volwassen in relatie tot het door de mensen zelf gerapporteerde gebruik van mobiele telefoons (zoals bij het Interphone onderzoek) wordt als niet zinvol beschouwd. Verder wordt er ook aandacht gevraagd voor sociologisch onderzoek vanwege het belang daarvan voor risicobeheersing en risicocommunicatie.

Achtergrond
De WHO onderzoeksagenda’s, zoals die voor radiofrequente velden, hebben tot doel om landen en organisaties te helpen zinvol en nuttig onderzoek te doen ter ondersteuning van hun streven zich te beschermen tegen mogelijke schadelijke invloeden van biologische, chemische of fysische invloeden. De eerste agenda voor radiofrequente velden is uit gebracht in 1997.
 
De agenda heeft betrekking op elektromagnetische met frequenties tussen de 100 KHz en 300 GHz . Dat zijn velden zoals ze bijvoorbeeld voor mobiele communicatie, radio, TV en magnetrons worden gebruikt.

Het Franse Ministerie voor Gezondheid en Sport en het Nederlandse Ministerie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu hebben het document gefinancierd.

Tabel 1. Geeft een overzicht van de aanbevelingen.

Publicatie
WHO research agenda for radiofrequency fields. 2010 - ISBN 978 92 4 159994 8 (http://www.who.int/peh-emf/research/agenda/en/index.html)

WHO research agenda's on EMF
(http://whqlibdoc.who.int/publications/2010/9789241599948_eng.pdf)

 

Eerste bijeenkomst Denkgroep Elektrogevoeligheid

Publicatiedatum: 10-06-2010

Donderdagmiddag 10 juni j.l. vond in het Spoorwegmuseum te Utrecht de eerste bijeenkomst van de Denkgroep Elektrogevoeligheid plaats.

De Denkgroep bestaat uit vertegenwoordigers van 12 organisaties uit het Kennisplatform en de Klankbordgroep. Samen buigen zij zich over de vraag welke hulp en kennis nodig is om mensen met gezondheidsklachten door elektromagnetische velden te helpen. Het doel hiervan is tot een breed gedragen voorstel voor gewenst onderzoek en hulp te komen.

De deelnemers spraken na afloop van een succesvolle middag, waarin vooral gesproken is over de uitgangspunten van de samenwerking. Hieruit bleek dat er naast verschillen ook veel inhoudelijke overeenkomsten zijn tussen de verschillende partijen.

De Denkgroep is ingezet door de Klankbordgroep EMV waarin 24 Maatschappelijke belangenorganisaties samen praten over elektromagnetische velden, onderzoek en de daarmee samenhangende maatschappelijke vragen en zorgen.

In de tweede bijeenkomst in augustus zal het onderzoek en de hulp concreet worden uitgewerkt.

 

Gezondheidsraad beoordeelt onderzoek Adang naar effecten van radiofrequente velden op ratten.
Een eerste reactie

Publicatiedatum: 09-06-2010

Aanleiding
De Gezondheidsraad heeft op 9 juni 2010 een advies uitgebracht waarin zij het onderzoek van Adang beoordeelt. Adang heeft onderzoek gedaan naar de effecten van langdurige blootstelling van ratten aan radiofrequente velden. Het promotieonderzoek leidde in juni 2008 tot uitgebreide media-aandacht. In de Tweede Kamer werd gevraagd of dit aantoonde dat ratten eerder overlijden door blootstelling aan GSMstraling. In 2009 heeft de Minister van VROM de raad gevraagd om een reactie op het onderzoek.

Eerste indruk
De Gezondheidsraad vindt dat de conclusies van Adang wetenschappelijk niet houdbaar zijn omdat Adang zich baseerde op een onvolledige analyse van de gegevens. Adang concludeerde dat er effecten zijn van langdurige blootstelling aan radiofrequente elektromagnetische velden op het bloedbeeld en op de overleving. Uit de volledige analyse van de sterftegegevens die de Gezondheidsraad heeft laten uitvoeren blijkt geen effect op overleving. De Gezondheidsraad ziet ook geen effecten op het bloedbeeld.

Achtergrond
Adang bestudeerde de effecten van langdurige blootstelling van ratten, gedurende 21 maanden, 2 uur per dag, 7 dagen per week, aan drie typen radiofrequente elektromagnetische velden: een 970 MHz GSM-achtig signaal, een 970 MHz signaal zonder de voor GSM kenmerkende pulsen, en een 9,70 GHz signaal. De raad heeft grote moeite met het feit dat Adang niet of nauwelijks vermeldt dat de 9,7 Ghz groep slechts circa 6 in plaats van de aangegeven 21 maanden is blootgesteld.Het promotieonderzoek van Adang leidde in juni 2008 tot veel media-aandacht. Het onderzoek werd
aangehaald als aanwijzing voor een relatie tussen mobiele telefonie en kanker. In tegenstelling tot wat in de media werd gemeld maakte WIFI geen deel uit van het onderzoek. Het onderzoek is in oktober 2009 in een wetenschappelijk tijdschrift gepubliceerd.

De Gezondheidsraad concludeert “dat de vraagstelling van het onderzoek interessant en relevant is, maar dat het onderzoek methodologische gebreken kent en dat de analyse van de gegevens meerdere onvolkomenheden bevat.” De Gezondheidsraad bevestigt in dit advies haar algemene conclusie dat er geen oorzakelijk verband tussen gezondheidsproblemen en blootstelling aan de elektromagnetische velden afkomstig van mobiele telefoons of basisstations voor mobiele telefonie is aangetoond. De conclusie van de Gezondheidsraad is in lijn met de Kennisplatform beoordeling over het proefschrift van Adang.

Publicatie
Gezondheidsraad. Langetermijneffecten van radiofrequente elektromagnetische velden. Beoordeling onderzoek D. Adang. Den Haag: Gezondheidsraad, 2010; publicatienr. 2010/09. (www.gr.nl)

 Klik hier voor het advies van de Gezondheidsraad

INTERPHONE: Onderzoekers concluderen geen toename hersentumoren door mobiel bellen.

Een eerste indruk

Publicatiedatum: 17 mei 2010

Aanleiding
Op 17 mei 2010 zijn de resultaten gepubliceerd van het Interphone onderzoek naar de relatie tussen mobiel bellen en tumoren in de hersenen (gliomen) en in het hersenvlies (meningiomen).
 
Eerste indruk
De INTERPHONE onderzoekers zien in hun totaalanalyse geen toename in het aantal hersentumoren bij de groep mensen die mobiel belt. De analyse die rekening houdt met de belzijde en belduur is volgens de onderzoekers onvoldoende betrouwbaar om conclusies aan te verbinden.

De officiële conclusie op de eerste pagina van de publicatie luidt als volgt:

"Overall, no increase in risk of glioma or meningioma was observed with use of of mobile phones. There were suggestions of an increased risk of glioma at the highest exposure levels, but biases and error prevent a causal interpretation. The possible effects of long-term heavy use of mobile phones require further investigation."

Achtergrond
De publicatie bevat een analyse van gegevens uit het INTERPHONE programma naar de relatie tussen mobiel bellen en hersen(vlies)tumoren. Aan dit internationale programma namen uit 13 landen 16 onderzoeksinstellingen deel: Australië, Canada, Denemarken, Finland, Frankrijk, Duitsland, Israel, Italië, Japan, Nieuw Zeeland, Noorwegen, Zweden en het Verenigd Koninkrijk. In de nu gepubliceerde analyse zijn de gegevens uit die onderzoeken samengevoegd (gepoold) om zo een krachtiger analyse te kunnen uitvoeren. Dat is nodig omdat hersentumoren zeldzaam zijn, niet snel groeien en in verhouding daarmee mobiele telefoons relatief nog maar kort worden gebruikt. In de totaalanalyse is geen verhoging gevonden van de kans op hersen(vlies)tumoren.

Verder is onderzocht of tumoren meer voorkomen bij mensen die vaker bellen, bij mensen die langer bellen of aan de kant van het hoofd waar de telefoon naar eigen zeggen is gehouden (de belzijde). De gebruikte gegevens zijn volgens de onderzoekers echter onvoldoende betrouwbaar om conclusies te kunnen trekken. De gegevens suggereren dat er geen relatie is met het aantal gesprekken, dat bij de veelbellers er een verhoging is die alleen wordt gevonden bij mensen die de vier daaraan vooraf gaande jaren veel belden maar niet bij mensen die langer veel belden, en dat tumoren vaker aan de belzijde voorkomen. De onderzoekers trekken hieruit geen conclusies vanwege de onnauwkeurigheid waarmee mensen rapporteren over hun belgedrag in het verleden en omdat mensen sneller deelnemen aan onderzoek wanneer een tumor is geconstateerd relatief kort nadat zij veel zijn gaan bellen. Het lange termijn intensief gebruik zou volgens de onderzoekers verder onderzocht moeten worden.

De conclusie komt overeen met die van Ahlbom en de ICNIRP in 2009. Hun conclusie was gebaseerd op analyse van gegevens over zowel hersen(vlies)tumoren als andere tumoren. Zij maakten gebruik van de gepubliceerde Interphone gegevens (waaronder Schoemaker en Lahkola) en Hardell. Zij vonden geen relatie tussen langzaam of snel groeiende tumoren en mobiel bellen. De Gezondheidsraad is bezig met een systematische analyse van de onderzoeken naar tumoren in het hoofd-halsgebied.

In het  INTERPHONE programma is ook onderzocht of er een relatie is tussen mobiel bellen en tumoren aan de gehoorszenuw en speekselklier. In deze publicatie wordt daarop niet ingegaan.

Publicatie
Interphone Study Group (2010). Brain tumour risk in relation to mobile telephone use: results of the Interphone international case–control study. Int J Epidemiol, http://www.oxfordjournals.org/our_journals/ije/press_releases/freepdf/dyq079.pdf. 

Klik hier om het bericht in PDF te downloaden

 

TenneT verkleint magneetveld met nieuwe masten

Publicatiedatum 23 april 2010

Netbeheerder TenneT heeft voor de 380kV lijn langs de A12 in Bleiswijk drie zogenaamde Wintrackmasten voor de  in gebruik genomen. Door het gebruik van deze masten neemt de zone waarbinnen de 0,4 microtesla zone wordt overschreden aan weerzijde met 100 meter af naar 50 meter. 

De ontwikkeling van de Wintrack mast hangt samen met het voorzorgsbeleid zoals geadviseerd door het Ministerie van VROM. Het doel van het voorzorgsbeleid is voorkomen dat het aantal locaties waar kinderen langdurig nabij hoogspanningslijnen verblijven niet toeneemt omdat er uit onderzoek aanwijzingen zijn dat kinderen die langdurig in de buurt van bovengrondse elektriciteitslijnen wonen meer kans op leukemie hebben dan andere kinderen. Het gaat dan om kinderen in woningen waar het magnetische veld sterker is dan circa 0,4 microtesla (μT).

TenneT wil de nieuwe masten grootschalig gaan toepassen bij infrastructurele projecten in Nederland. De komende jaren wordt voor meer dan 450 kilometer aan nieuwe hoogspanningslijnen gerealiseerd in onder meer het noorden, oosten en westen van Nederland. 

Het Kennisplatform heeft een kennisbericht over hoogspanningslijnen en kinderleukemie geschreven. Deze vindt u hier.

Meer informatie op www.tennet.org

Wetenschappelijke onderzoeksmethoden

Kennisbericht

 Publicatiedatum 8 april 2010

Wetenschappelijk onderzoek vormt de basis van de kennis over elektromagnetische velden. In dit kennisbericht laat het Kennisplatform zien welke onderzoeksmethoden gebruikt worden bij wetenschappelijk onderzoek en wordt er ingegaan op de kwaliteitsaspecten waaraan wetenschappelijk onderzoek moet voldoen.

Klik hier voor het hele bericht

 

Effecten van GSM achtige velden op Alzheimer bij muizen onderzocht. 

Een eerste indruk

Publicatiedatum: 7 januari 2010

Eerste indruk
Arendash concludeert dat de blootstelling aan een 918 MHz signaal een beschermende en herstellende werking heeft op muizen met Alzheimer. De eerste indruk is dat de wijze waarop de muizen zijn blootgesteld aan de zendsignalen mogelijk niet geheel aan de wetenschappelijke eisen voldoet. De resultaten kunnen niet zondermeer worden vertaald naar mensen met Alzheimer.

Maatschappelijke context
Er wordt al langer onderzoek gedaan naar mogelijkheden om processen in de hersenen te beïnvloeden door blootstelling aan EMV. Meestal zijn dat onderzoeken waarbij zogenaamde laagfrequente magneetvelden worden gebruikt. Het artikel beschrijft (mogelijk voor het eerst) eventuele therapeutische waarde van voor GSM gebruikte frequenties (radiofrequente EMV).

Achtergrond
Het onderzoek is verricht op muizen die genetisch gemodificeerd zijn, zodat zij de van ziekte van Alzheimer gaan ontwikkelen. Deze muizen zijn gedurende 8½ maand 2 keer per dag, 1 uur blootgesteld aan een ongepulst radiosignaal van 918 MHz (een GSM signaal is gepulst). De blootgestelde muizen ontwikkelden minder snel cognitieve schade dan de muizen die niet blootgesteld werden.
Een voor de hand liggende verklaring van de verschillen in cognitieve ontwikkeling is de opwarming ten gevolge van de blootstelling. De blootgestelde muizen ondergaan door de blootstelling aan de radiogolven een opwarming van 1 graad Celsius. Het is bekend dat een dergelijke opwarming een verbeterde doorbloeding in de hersenen tot gevolg heeft.
De opwarming van de hersenen van mensen bij langdurig mobiel bellen is ongeveer gelijk aan 0,1 graad Celsius waarbij geen verandering van de doorbloeding plaatsvindt. Mensen verschillen ook op andere gebieden fysiologisch sterk van muizen. De bevinding kunnen dan ook niet zonder meer worden vertaald naar een mogelijk positief gezondheidseffect voor mensen met de ziekte van Alzheimer.

Publicatie
Gary W. Arendash et al, ‘Electromagnetic Field Treatment Protects Against and Reverses Cognitive Impairment in Alzheimer’s Disease Mice’, Journal of Alzheimer’s Disease Volume 19, Number 1. 
http://iospress.metapress.com/content/u2vm3580gn35/?p=4a8095221c994a7fa859d22b6f20e4ec&pi=3

 

Congres Hoogspanningslijnen en gezondheidseffecten

Steunpunt Hoogspanningslijnen start website

Datum 8 oktober 2009

Sinds 2 okotober 2009 heeft het Steunpunt Hoogspanningslijnen een eigen website. Dit steunpunt is een initiatief van het ministerie van VROM en ondersteunt gemeenten in de praktische omgang met lokale vragen rond hoogspanningslijnen. Het steunpunt streeft ernaar om dit zo concreet, praktisch en persoonlijk mogelijk te doen.

Dit netwerk bestaat, naast het ministerie van VROM, onder meer het Ministerie van Economische Zaken, RIVM, VNG, Kema, TenneT en het Kennisplatform Elektromagnetische Velden.

www.steunpunthoogspanningslijnen.nl

 

Ahlbom en ICNIRP maken analyse van onderzoeken naar mobiel bellen en tumoren in het hoofd.

Datum 17 september 2009

Publicatie
Ahlbom et al and ICNIRP getiteld ‘Epidemiologic Evidence on Mobile Phones and Tumor Risk, A Review’, Epidemiology. 20(5):639-652, September 2009.

Conclusie
Ahlbom geeft aan dat wanneer hij alle onderzoeken naar mobiel bellen en hersentumoren bij elkaar neemt, hij geen verband vindt tussen het gebruik van een mobiele telefoon en de kans op tumoren in het hoofd.

Maatschappelijke context
In de media is de laatste jaren veel gepubliceerd over het vermeende risico dat het bellen met een mobiele telefoon de kans vergroot op het ontwikkelen van tumoren in het hoofd. Denk daarbij aan discussies rond:
- het uitblijven van de eindrapportage van het Internationale Interphone programma;
- de oproep van het europees parlement om de bestaande limieten te evalueren;
- de discussie over biologische effecten nav het Bio-Initiative rapport.
Het Kennisplatform zal een reactie op deze publicatie opstellen.

Achtergrond
Ahlbom heeft een review en een meta-analyse uitgevoerd. De epdemiologische studies naar mobiele telefonie en tumoren in het hoofd die zijn gepubliceerd voor maart 2009 zijn betrokken bij de analyse. Daaronder zitten ondermeer alle gepubliceerde epidemiologische studies uit het Internationale Interphone programma, maar ook de onderzoeken van Hardell.
Ahlbom vindt geen relatie tussen de kans op snel groeiende tumoren en het gebruik van een mobiele telefoon. Evenmin vindt hij een relatie tussen het gebruik van een mobiele terlefoon en langzaam groeiende tumoren. Ook merkt hij op dat er geen enkele aanwijzing is gevonden dat mobiele telefoon kanker zou kunnen veroorzaken bij kinderen en volwassenen. Ahlbom merkt daarbij op dat de onderzochte periode ten opzichte van de ontwikkelingstijd van langzaam groeiende tumoren kort is.
Dit onderzoek is uitgevoerd door Ahlbom en andere gerenommeerde onderzoekers als subcommissie van de International Commission on Non-ionised Radiation Protection (ICNIRP). Nationale regelgeving en internationale normen voor mobiele telefoons zijn gebaseerd op de adviezen van ICNIRP.

 

ICNIRP overzicht wetenschappelijk onderzoek radiofrequente velden

De International Commission on Non-Ionizing Radiation Protection (ICNIRP) heeft in juli 2009 een overzicht uitgebracht. Hierin beschrijft ICNIRP het wetenschappelijke onderzoek naar de gezondheidseffecten van radiofrequente elektromagnetische velden. De ICNIRP is een onafhankelijke wetenschappelijke organisatie met als doel adviezen te geven over gezondheidsrisico’s van blootstelling aan elektromagnetische velden.

In 1998 bracht zij een aanbeveling uit die de grondslag is voor de huidige blootstellingslimieten in de Europese Unie. De overzichten waarop ICNIRP zich bij het doen van aanbevelingen baseert, worden regelmatig geactualiseerd. De huidige publicatie is daar een voorbeeld van. De ICNIRP zal deze publicatie gebruiken om te beoordelen of de aanbeveling uit 1998 moet worden aangepast.

De informatie in de publicatie is van belang voor de discussies over gezondheidseffecten van blootstelling aan radiofrequente elektromagnetische velden die ook in de media worden gevoerd. Deze velden worden uitgezonden door onder andere mobiele telefoons, GSM- en UMTS-antennes, radio- en televisiezenders, radarinstallaties en diverse industriële en medische toepassingen.

Het Kennisplatform zal gebruik maken van deze publicatie bij de platformberichten over bepaalde onderwerpen zoals het kennisbericht GSM, UMTS en gezondheid (in voorbereiding).

 

Het verslag van de tweede bijeenkomst van de Klankbordgroep EMV

Op 24 april 2009 is het verslag van de tweede bijeenkomst van de Klankbordgroep Elektromagnetische velden en Gezondheid (Klankbordgroep EMV) aan de Minister van VROM gezonden. 

De Klankbordgroep EMV heeft tot doel duidelijk te maken welke maatschappelijke vragen en signalen er bestaan ten aanzien van elektromagnetische velden en gezondheid. Het Kennisplatform EMV en het Onderzoeksprogramma EMV&G houden daarmee, voor zover mogelijk, rekening.

In de klankbordgroep EMV zijn organisaties vertegenwoordigd die opkomen voor specifieke belangen van bijvoorbeeld burgers, bedrijven, werknemers, werkgevers en overheid. In het bijzonder zijn organisaties uitgenodigd die te maken hebben met de gezondheidsaspecten van elektromagnetische velden.

Deze tweede bijeenkomst van de Klankbordgroep was een succes. Met respect voor elkaars standpunten hebben de deelnemers, in een sfeer die open en goed was, indringend gesproken over: onderzoek, kennisberichten en het onderwerp "fysische effecten en biologische effecten en gezondheidseffecten". 

Het Kennisplatform betrekt de inbreng vanuit de Klankbordgroep EMV bij de evaluatie van de prioriteiten en het opstellen van het jaarplan. ZonMw zal het verslag waar mogelijk gebruiken als context voor de beslissingen ten aanzien van de onderzoeksvoorstellen. Verder wordt het verslag toegezonden aan het Ministerie van VROM en de Gezondheidsraad die elk de bevindingen kunnen gebruiken bij het agenderen van de eigen activiteiten.

Lees meer over de tweede bijeenkomst van de Klankbordgroep  

 

 

Meten van elektromagnetische velden, een vak apart

Op maandag 4 mei 2009 heeft het Kennisplatform Elektromagnetische Velden en Gezondheid, een kennisbericht uitgebracht over het meten van elektromagnetische velden. Het Kennisbericht vormt een handreiking voor het beoordelen van veldsterktemetingen.

Lees het Kennisbericht

 

Zwitsers onderzoek naar Alzheimer nabij hoogspanningslijnen

Op maandag 30 maart 2009 heeft het Kennisplatform Elektromagnetische Velden en Gezondheid, een reactie uitgebracht op een onderzoek van Huss.

In het artikel beschrijft Huss haar onderzoek naar de relatie tussen wonen in de buurt van hoogspanningslijnen en het overlijden aan Alzheimer. In de reactie geeft het Kennisplatform als oordeel dat het onderzoek goed is opgezet en de meeste conclusies goed getrokken zijn. Het onderzoek geeft een aanwijzing dat er een relatie zou kunnen zijn tussen hoogspanningslijnen en het overlijden aan Alzheimer. Het onderzoek geeft geen inzicht in de mogelijke verklaring hiervoor.
De resultaten die gevonden zijn in Zwitserland, zijn niet één op één te vertalen naar de Nederlandse situatie. Belangrijk is verder dat het hier om een eerste epidemiologisch onderzoek gaat naar Alzheimer en hoogspanningslijnen. Voor een wetenschappelijk onderbouwde relatie tussen hoogspanningslijnen en sterfte aan Alzheimer zullen andere onderzoeken dit resultaat moeten ondersteunen. Ook bestaat er geen duidelijkheid over het aantal mensen dat in Nederland 10 jaar of langer dichter dan 50 meter bij vergelijkbare hoogspanningslijnen woont.

Volledig bericht

 

Gezondheidsraad Elektromagnetische velden: Jaarbericht 2008

Op 19 maart 2009 heeft de Gezondheidsraad een nieuw jaarbericht uitgebracht. Naast een kort overzicht van de in de adviezen die zij in 2008 heeft, geeft de commissie een uitvoerige toelichting op de werkwijze en methoden die zij gebruikt bij het analyseren van de wetenschappelijke gegevens. Verder gaat zij dieper in op twee onderwerpen.

Heeft mobiel bellen invloed op hersenactiviteit?

De afgelopen jaren is er uitgebreid onderzoek gedaan naar de gevolgen van mobiel telefoneren op het functioneren van de hersenen. Daarbij is gekeken naar specifieke verschijnselen, zoals de elektrische activiteit in de hersenen, en naar meer geïntegreerde indicatoren, zoals geheugen, aandacht en concentratie. In sommige onderzoeken zijn subtiele veranderingen waargenomen in natuurlijke elektrische processen en plaatselijke doorbloeding in de hersenen onder invloed van blootstelling aan de elektromagnetische velden afkomstig van een mobiele telefoon. De gevonden effecten zijn gering en tijdelijk en – voor zover bekend – niet van invloed op de gezondheid.
Onderzoeken naar effecten op geheugen, aandacht en concentratie geven geen eenduidig beeld: soms wordt er een klein omkeerbaar effect gevonden, dan weer is er geen enkel effect aantoonbaar. Onderzoek naar een eventuele samenhang tussen gehoor- en evenwichtsproblemen en blootstelling wijst niet op enig nadelig effect.
Voor al deze effecten geldt dat ze nooit gevonden zijn bij niveaus van blootstelling zoals die in de woonomgeving veroorzaakt worden door antennes van basisstations of draadloze computernetwerken.

Elektromagnetische velden en gezondheidsklachten

Er zijn zowel in de leefomgeving als in het laboratorium onderzoeken gedaan naar een mogelijk verband tussen blootstelling aan radiofrequente elektromagnetische velden en het optreden van gezondheidsklachten. Verscheidene van die onderzoeken waren niet goed opgezet en zijn daarom niet bruikbaar. Het beeld dat uit de wel bruikbare gegevens naar voren komt, is dat er geen oorzakelijk verband bestaat tussen blootstelling en het optreden van gezondheidsklachten (als hoofdpijn, migraine, vermoeidheid, slapeloosheid, concentratieproblemen, jeuk en warmtesensaties). Wel is er een verband aangetoond tussen de klachten en de veronderstelling blootgesteld te worden. Wie vermoedt dat hij aan blootstelling onderhevig is, rapporteert genoemde klachten eerder dan iemand die denkt niet blootgesteld te zijn.

Via de internet pagina van de Gezondheidsraad is het Jaarbericht 2008 beschikbaar. 

Volledig bericht

 

Samsung roept telefoon terug die een limiet overschrijdt

Het Kennisplatform bericht 19 januari 2009 aan het Agentschap Telecom dat het geen negatieve gezondheidseffecten verwacht van het gebruik van een mobiele telefoon die een signaal kan uitzenden dat sterker is dan Europees is toegestaan. Nadat het Agentschap Telecom een SAR waarde van 2,9 W/kg heeft gemeten is het toestel SGH-C450, door Samsung in Nederland teruggeroepen.  

Volledig bericht