Effecten van GSM achtige velden op Alzheimer bij muizen onderzocht.
Een eerste indruk
Publicatiedatum: 7 januari 2010
Eerste indruk
Arendash concludeert dat de blootstelling aan een 918 MHz signaal een beschermende en herstellende werking heeft op muizen met Alzheimer. De eerste indruk is dat de wijze waarop de muizen zijn blootgesteld aan de zendsignalen mogelijk niet geheel aan de wetenschappelijke eisen voldoet. De resultaten kunnen niet zondermeer worden vertaald naar mensen met Alzheimer.
Maatschappelijke context
Er wordt al langer onderzoek gedaan naar mogelijkheden om processen in de hersenen te beïnvloeden door blootstelling aan EMV. Meestal zijn dat onderzoeken waarbij zogenaamde laagfrequente magneetvelden worden gebruikt. Het artikel beschrijft (mogelijk voor het eerst) eventuele therapeutische waarde van voor GSM gebruikte frequenties (radiofrequente EMV).
Achtergrond
Het onderzoek is verricht op muizen die genetisch gemodificeerd zijn, zodat zij de van ziekte van Alzheimer gaan ontwikkelen. Deze muizen zijn gedurende 8½ maand 2 keer per dag, 1 uur blootgesteld aan een ongepulst radiosignaal van 918 MHz (een GSM signaal is gepulst). De blootgestelde muizen ontwikkelden minder snel cognitieve schade dan de muizen die niet blootgesteld werden.
Een voor de hand liggende verklaring van de verschillen in cognitieve ontwikkeling is de opwarming ten gevolge van de blootstelling. De blootgestelde muizen ondergaan door de blootstelling aan de radiogolven een opwarming van 1 graad Celsius. Het is bekend dat een dergelijke opwarming een verbeterde doorbloeding in de hersenen tot gevolg heeft.
De opwarming van de hersenen van mensen bij langdurig mobiel bellen is ongeveer gelijk aan 0,1 graad Celsius waarbij geen verandering van de doorbloeding plaatsvindt. Mensen verschillen ook op andere gebieden fysiologisch sterk van muizen. De bevinding kunnen dan ook niet zonder meer worden vertaald naar een mogelijk positief gezondheidseffect voor mensen met de ziekte van Alzheimer.
Publicatie
Gary W. Arendash et al, ‘Electromagnetic Field Treatment Protects Against and Reverses Cognitive Impairment in Alzheimer’s Disease Mice’, Journal of Alzheimer’s Disease Volume 19, Number 1.
http://iospress.metapress.com/content/u2vm3580gn35/?p=4a8095221c994a7fa859d22b6f20e4ec&pi=3
Congres Hoogspanningslijnen en gezondheidseffecten
Publicatiedatum: 09 oktober 2009
Het congres is helaas afgelast vanwege onvoldoende aanmeldingen. Gemeenten kunnen met hun inhoudelijke vragen over hoogspanningslijnen terecht bij hun GGD. Voor vragen ten aanzien van het landelijke beleid kunnen ze terecht bij het Steunpunt Hoogspanningslijnen.
www.steunpunthoogspanningslijnen.nl
***
Op 15 oktober 2009 organiseert het Kennisplatform Elektromagnetische Velden in samenwerking met het Steunpunt Hoogspanningslijnen een congres over hoogspanningslijnen en gezondheidseffecten.
Programma
Tijdens het congres wordt onder meer ingegaan op wetenschappelijk onderzoek over hoogspanningslijnen en gezondheid, het advies van de rijksoverheid over omgaan met hoogspanningslijnen, omgaan met het advies en communicatie richting burgers.
Klik op het logo om het programma te lezen
Steunpunt Hoogspanningslijnen start website
Datum 8 oktober 2009
Sinds 2 okotober 2009 heeft het Steunpunt Hoogspanningslijnen een eigen website. Dit steunpunt is een initiatief van het ministerie van VROM en ondersteunt gemeenten in de praktische omgang met lokale vragen rond hoogspanningslijnen. Het steunpunt streeft ernaar om dit zo concreet, praktisch en persoonlijk mogelijk te doen.
Dit netwerk bestaat, naast het ministerie van VROM, onder meer het Ministerie van Economische Zaken, RIVM, VNG, Kema, TenneT en het Kennisplatform Elektromagnetische Velden.
www.steunpunthoogspanningslijnen.nl
Ahlbom en ICNIRP maken analyse van onderzoeken naar mobiel bellen en tumoren in het hoofd.
Datum 17 september 2009
Publicatie
Ahlbom et al and ICNIRP getiteld ‘Epidemiologic Evidence on Mobile Phones and Tumor Risk, A Review’, Epidemiology. 20(5):639-652, September 2009.
Conclusie
Ahlbom geeft aan dat wanneer hij alle onderzoeken naar mobiel bellen en hersentumoren bij elkaar neemt, hij geen verband vindt tussen het gebruik van een mobiele telefoon en de kans op tumoren in het hoofd.
Maatschappelijke context
In de media is de laatste jaren veel gepubliceerd over het vermeende risico dat het bellen met een mobiele telefoon de kans vergroot op het ontwikkelen van tumoren in het hoofd. Denk daarbij aan discussies rond:
- het uitblijven van de eindrapportage van het Internationale Interphone programma;
- de oproep van het europees parlement om de bestaande limieten te evalueren;
- de discussie over biologische effecten nav het Bio-Initiative rapport.
Het Kennisplatform zal een reactie op deze publicatie opstellen.
Achtergrond
Ahlbom heeft een review en een meta-analyse uitgevoerd. De epdemiologische studies naar mobiele telefonie en tumoren in het hoofd die zijn gepubliceerd voor maart 2009 zijn betrokken bij de analyse. Daaronder zitten ondermeer alle gepubliceerde epidemiologische studies uit het Internationale Interphone programma, maar ook de onderzoeken van Hardell.
Ahlbom vindt geen relatie tussen de kans op snel groeiende tumoren en het gebruik van een mobiele telefoon. Evenmin vindt hij een relatie tussen het gebruik van een mobiele terlefoon en langzaam groeiende tumoren. Ook merkt hij op dat er geen enkele aanwijzing is gevonden dat mobiele telefoon kanker zou kunnen veroorzaken bij kinderen en volwassenen. Ahlbom merkt daarbij op dat de onderzochte periode ten opzichte van de ontwikkelingstijd van langzaam groeiende tumoren kort is.
Dit onderzoek is uitgevoerd door Ahlbom en andere gerenommeerde onderzoekers als subcommissie van de International Commission on Non-ionised Radiation Protection (ICNIRP). Nationale regelgeving en internationale normen voor mobiele telefoons zijn gebaseerd op de adviezen van ICNIRP.
ICNIRP overzicht wetenschappelijk onderzoek radiofrequente velden
De International Commission on Non-Ionizing Radiation Protection (ICNIRP) heeft in juli 2009 een overzicht uitgebracht. Hierin beschrijft ICNIRP het wetenschappelijke onderzoek naar de gezondheidseffecten van radiofrequente elektromagnetische velden. De ICNIRP is een onafhankelijke wetenschappelijke organisatie met als doel adviezen te geven over gezondheidsrisico’s van blootstelling aan elektromagnetische velden.
In 1998 bracht zij een aanbeveling uit die de grondslag is voor de huidige blootstellingslimieten in de Europese Unie. De overzichten waarop ICNIRP zich bij het doen van aanbevelingen baseert, worden regelmatig geactualiseerd. De huidige publicatie is daar een voorbeeld van. De ICNIRP zal deze publicatie gebruiken om te beoordelen of de aanbeveling uit 1998 moet worden aangepast.
De informatie in de publicatie is van belang voor de discussies over gezondheidseffecten van blootstelling aan radiofrequente elektromagnetische velden die ook in de media worden gevoerd. Deze velden worden uitgezonden door onder andere mobiele telefoons, GSM- en UMTS-antennes, radio- en televisiezenders, radarinstallaties en diverse industriële en medische toepassingen.
Het Kennisplatform zal gebruik maken van deze publicatie bij de platformberichten over bepaalde onderwerpen zoals het kennisbericht GSM, UMTS en gezondheid (in voorbereiding).
Het verslag van de tweede bijeenkomst van de Klankbordgroep EMV
Op 24 april 2009 is het verslag van de tweede bijeenkomst van de Klankbordgroep Elektromagnetische velden en Gezondheid (Klankbordgroep EMV) aan de Minister van VROM gezonden.
De Klankbordgroep EMV heeft tot doel duidelijk te maken welke maatschappelijke vragen en signalen er bestaan ten aanzien van elektromagnetische velden en gezondheid. Het Kennisplatform EMV en het Onderzoeksprogramma EMV&G houden daarmee, voor zover mogelijk, rekening.
In de klankbordgroep EMV zijn organisaties vertegenwoordigd die opkomen voor specifieke belangen van bijvoorbeeld burgers, bedrijven, werknemers, werkgevers en overheid. In het bijzonder zijn organisaties uitgenodigd die te maken hebben met de gezondheidsaspecten van elektromagnetische velden.
Deze tweede bijeenkomst van de Klankbordgroep was een succes. Met respect voor elkaars standpunten hebben de deelnemers, in een sfeer die open en goed was, indringend gesproken over: onderzoek, kennisberichten en het onderwerp "fysische effecten en biologische effecten en gezondheidseffecten".
Het Kennisplatform betrekt de inbreng vanuit de Klankbordgroep EMV bij de evaluatie van de prioriteiten en het opstellen van het jaarplan. ZonMw zal het verslag waar mogelijk gebruiken als context voor de beslissingen ten aanzien van de onderzoeksvoorstellen. Verder wordt het verslag toegezonden aan het Ministerie van VROM en de Gezondheidsraad die elk de bevindingen kunnen gebruiken bij het agenderen van de eigen activiteiten.
Lees meer over de tweede bijeenkomst van de Klankbordgroep
Meten van elektromagnetische velden, een vak apart
Op maandag 4 mei 2009 heeft het Kennisplatform Elektromagnetische Velden en Gezondheid, een kennisbericht uitgebracht over het meten van elektromagnetische velden. Het Kennisbericht vormt een handreiking voor het beoordelen van veldsterktemetingen.
Lees het Kennisbericht
Zwitsers onderzoek naar Alzheimer nabij hoogspanningslijnen
Op maandag 30 maart 2009 heeft het Kennisplatform Elektromagnetische Velden en Gezondheid, een reactie uitgebracht op een onderzoek van Huss.
In het artikel beschrijft Huss haar onderzoek naar de relatie tussen wonen in de buurt van hoogspanningslijnen en het overlijden aan Alzheimer. In de reactie geeft het Kennisplatform als oordeel dat het onderzoek goed is opgezet en de meeste conclusies goed getrokken zijn. Het onderzoek geeft een aanwijzing dat er een relatie zou kunnen zijn tussen hoogspanningslijnen en het overlijden aan Alzheimer. Het onderzoek geeft geen inzicht in de mogelijke verklaring hiervoor.
De resultaten die gevonden zijn in Zwitserland, zijn niet één op één te vertalen naar de Nederlandse situatie. Belangrijk is verder dat het hier om een eerste epidemiologisch onderzoek gaat naar Alzheimer en hoogspanningslijnen. Voor een wetenschappelijk onderbouwde relatie tussen hoogspanningslijnen en sterfte aan Alzheimer zullen andere onderzoeken dit resultaat moeten ondersteunen. Ook bestaat er geen duidelijkheid over het aantal mensen dat in Nederland 10 jaar of langer dichter dan 50 meter bij vergelijkbare hoogspanningslijnen woont.
Gezondheidsraad Elektromagnetische velden: Jaarbericht 2008
Op 19 maart 2009 heeft de Gezondheidsraad een nieuw jaarbericht uitgebracht. Naast een kort overzicht van de in de adviezen die zij in 2008 heeft, geeft de commissie een uitvoerige toelichting op de werkwijze en methoden die zij gebruikt bij het analyseren van de wetenschappelijke gegevens. Verder gaat zij dieper in op twee onderwerpen.
Heeft mobiel bellen invloed op hersenactiviteit?
De afgelopen jaren is er uitgebreid onderzoek gedaan naar de gevolgen van mobiel telefoneren op het functioneren van de hersenen. Daarbij is gekeken naar specifieke verschijnselen, zoals de elektrische activiteit in de hersenen, en naar meer geïntegreerde indicatoren, zoals geheugen, aandacht en concentratie. In sommige onderzoeken zijn subtiele veranderingen waargenomen in natuurlijke elektrische processen en plaatselijke doorbloeding in de hersenen onder invloed van blootstelling aan de elektromagnetische velden afkomstig van een mobiele telefoon. De gevonden effecten zijn gering en tijdelijk en – voor zover bekend – niet van invloed op de gezondheid.
Onderzoeken naar effecten op geheugen, aandacht en concentratie geven geen eenduidig beeld: soms wordt er een klein omkeerbaar effect gevonden, dan weer is er geen enkel effect aantoonbaar. Onderzoek naar een eventuele samenhang tussen gehoor- en evenwichtsproblemen en blootstelling wijst niet op enig nadelig effect.
Voor al deze effecten geldt dat ze nooit gevonden zijn bij niveaus van blootstelling zoals die in de woonomgeving veroorzaakt worden door antennes van basisstations of draadloze computernetwerken.
Elektromagnetische velden en gezondheidsklachten
Er zijn zowel in de leefomgeving als in het laboratorium onderzoeken gedaan naar een mogelijk verband tussen blootstelling aan radiofrequente elektromagnetische velden en het optreden van gezondheidsklachten. Verscheidene van die onderzoeken waren niet goed opgezet en zijn daarom niet bruikbaar. Het beeld dat uit de wel bruikbare gegevens naar voren komt, is dat er geen oorzakelijk verband bestaat tussen blootstelling en het optreden van gezondheidsklachten (als hoofdpijn, migraine, vermoeidheid, slapeloosheid, concentratieproblemen, jeuk en warmtesensaties). Wel is er een verband aangetoond tussen de klachten en de veronderstelling blootgesteld te worden. Wie vermoedt dat hij aan blootstelling onderhevig is, rapporteert genoemde klachten eerder dan iemand die denkt niet blootgesteld te zijn.
Via de internet pagina van de Gezondheidsraad is het Jaarbericht 2008 beschikbaar.
Samsung roept telefoon terug die een limiet overschrijdt
Het Kennisplatform bericht 19 januari 2009 aan het Agentschap Telecom dat het geen negatieve gezondheidseffecten verwacht van het gebruik van een mobiele telefoon die een signaal kan uitzenden dat sterker is dan Europees is toegestaan. Nadat het Agentschap Telecom een SAR waarde van 2,9 W/kg heeft gemeten is het toestel SGH-C450, door Samsung in Nederland teruggeroepen.