Wat is er bekend over de oorzaak van de mogelijk verhoogde kans op leukemie bij kinderen?
De oorzaak van de mogelijke verhoging van de kans op leukemie bij kinderen is niet bekend. Wel zijn er aanwijzingen uit wetenschappelijk onderzoek dat kinderen die dichtbij bovengrondse hoogspanningslijnen wonen (op plaatsen waar het magneetveld sterker is dan circa 0,4 microtesla) mogelijk een tweemaal zo grote kans hebben om leukemie te krijgen. Als je aanneemt dat het magneetveld hiervan de enige oorzaak zou zijn, dan is berekend dat in Nederland, ongeveer een kind per twee jaar hierdoor leukemie zou krijgen. Ter vergelijking: in totaal krijgen in Nederland in een periode van twee jaar gemiddeld 270 kinderen leukemie (4 of 5 van de 100.000 kinderen krijgt leukemie).
Wetenschappers hebben geen verklaring kunnen vinden voor het verhoogde aantal gevallen van kinderleukemie bij hoogspanningslijnen. De oorzaak kan het magneetveld zijn. Maar de leukemiegevallen kunnen ook veroorzaakt worden door andere factoren die samenhangen met de aanwezigheid van hoogspanningslijnen. Andere mogelijke verklaringen die in wetenschappelijke literatuur genoemd worden, zijn bijvoorbeeld metaaldeeltjes die loskomen van de kabels, verfdeeltjes van de masten of het gebruik van bestrijdingsmiddelen om vegetatiegroei onder de lijnen tegen te gaan. Ook komt het voor dat er in de buurt van hoogspanningslijnen meer wegen en industrieterreinen liggen. Verder onderzoek heeft niet duidelijk kunnen maken wat de daadwerkelijke oorzaak is van deze leukemiegevallen. Er kunnen ook meerdere oorzaken spelen en het hogere aantal leukemiegevallen kan ook op toeval berusten.
De Gezondheidsraad concludeerde in 2018 dat de aanwijzingen dat magneetvelden de oorzaak zijn van het mogelijk verhoogde risico op leukemie bij kinderen sterker zijn geworden. SCHEER, een adviesorgaan van de Europese Commissie, gaf in 2024 aan dat er 'enig bewijs' is uit epidemiologisch onderzoek, maar dat bewijs uit mechanisme-gericht onderzoek zwak is. In recente onderzoeken zijn echter ook aanwijzingen gevonden dat het mogelijke risico is afgenomen sinds 2000.
Het RIVM berekende in 2024 opnieuw hoeveel kinderen in Nederland elk jaar leukemie zouden kunnen krijgen doordat zij in de buurt van hoogspanningslijnen wonen. Zij schatten dat elk jaar tussen 0 en maximaal 0,5 kinderen leukemie kunnen krijgen door de aanwezigheid van een bovengrondse hoogspanningslijn. Het maximum (1 kind in de 2 jaar) is hetzelfde als in de eerdere berekening uit 2003, maar het minimum (0 kinderen in de 2 jaar) is lager omdat het risico in de nieuwste studies lager is ingeschat en het ook mogelijk is dat magneetvelden niet de oorzaak zijn van een mogelijk hoger risico op leukemie.
Lees meer over:
Het advies van de Gezondheidsraad: Hoogspanningslijnen en gezondheid deel I: kanker bij kinderen
De herberekening van het RIVM van het aantal kinderen dat leukemie zou kunnen krijgen door bovengrondse hoogspanningslijnen
Wetenschappers hebben geen verklaring kunnen vinden voor het verhoogde aantal gevallen van kinderleukemie bij hoogspanningslijnen. De oorzaak kan het magneetveld zijn. Maar de leukemiegevallen kunnen ook veroorzaakt worden door andere factoren die samenhangen met de aanwezigheid van hoogspanningslijnen. Andere mogelijke verklaringen die in wetenschappelijke literatuur genoemd worden, zijn bijvoorbeeld metaaldeeltjes die loskomen van de kabels, verfdeeltjes van de masten of het gebruik van bestrijdingsmiddelen om vegetatiegroei onder de lijnen tegen te gaan. Ook komt het voor dat er in de buurt van hoogspanningslijnen meer wegen en industrieterreinen liggen. Verder onderzoek heeft niet duidelijk kunnen maken wat de daadwerkelijke oorzaak is van deze leukemiegevallen. Er kunnen ook meerdere oorzaken spelen en het hogere aantal leukemiegevallen kan ook op toeval berusten.
De Gezondheidsraad concludeerde in 2018 dat de aanwijzingen dat magneetvelden de oorzaak zijn van het mogelijk verhoogde risico op leukemie bij kinderen sterker zijn geworden. SCHEER, een adviesorgaan van de Europese Commissie, gaf in 2024 aan dat er 'enig bewijs' is uit epidemiologisch onderzoek, maar dat bewijs uit mechanisme-gericht onderzoek zwak is. In recente onderzoeken zijn echter ook aanwijzingen gevonden dat het mogelijke risico is afgenomen sinds 2000.
Het RIVM berekende in 2024 opnieuw hoeveel kinderen in Nederland elk jaar leukemie zouden kunnen krijgen doordat zij in de buurt van hoogspanningslijnen wonen. Zij schatten dat elk jaar tussen 0 en maximaal 0,5 kinderen leukemie kunnen krijgen door de aanwezigheid van een bovengrondse hoogspanningslijn. Het maximum (1 kind in de 2 jaar) is hetzelfde als in de eerdere berekening uit 2003, maar het minimum (0 kinderen in de 2 jaar) is lager omdat het risico in de nieuwste studies lager is ingeschat en het ook mogelijk is dat magneetvelden niet de oorzaak zijn van een mogelijk hoger risico op leukemie.
Lees meer over:
Het advies van de Gezondheidsraad: Hoogspanningslijnen en gezondheid deel I: kanker bij kinderen
De herberekening van het RIVM van het aantal kinderen dat leukemie zou kunnen krijgen door bovengrondse hoogspanningslijnen