10/12/2025
Eind 2024 is de definitieve versie van het advies van SCHEER (Scientific Committee on Health, Environmental and Emerging Risks) over laagfrequente elektromagnetische velden gepubliceerd. SCHEER is een adviesorgaan van de Europese Commissie dat onafhankelijk wetenschappelijk advies geeft over gezondheids- en milieukwesties om hiermee het EU-beleid rondom risico’s te ondersteunen.Dit nieuwe advies is een actualisatie van een eerder advies uit 2015 (van SCENIHR, de voorganger van SCHEER). Het advies gaat in op eventuele risico’s van blootstelling aan extreem-laagfrequente elektromagnetische velden (dit zijn velden tussen 1 en 300 Hz) en aan intermediaire elektromagnetische velden (dit zijn velden tussen 300 Hz en 10 kHz). SCHEER heeft zich hierbij gebaseerd op meta-analyses en systematische reviews die sinds 2014 zijn verschenen. De bevindingen van SCHEER komen in grote lijnen overeen met het eerdere advies.
In 2023 adviseerde SCHEER de Europese Unie om de blootstellingslimieten voor radiofrequente velden van ICNIRP (uit 2020) op te nemen in de Europese Aanbeveling (voor bescherming van de algemene bevolking) en in de Europese Richtlijn voor werkenden. Het Kennisplatform heeft daar ook over bericht .
In dit nieuwe advies van SCHEER over laagfrequente velden staat onder meer:
- De blootstelling van de algemene bevolking aan laagfrequente elektromagnetische velden blijft beneden de limieten uit EU-aanbeveling 1999/519/EG.
- Kinderleukemie: Er is enig bewijs uit epidemiologische onderzoek dat blootstelling aan extreem-laagfrequente magneetvelden (zoals van hoogspanningslijnen) het risico op leukemie bij kinderen licht kan verhogen. SCHEER merkt daarbij op dat het bewijs vanuit dierexperimenteel onderzoek en onderzoek naar interactiemechanismen zwak is.
- Neurodegeneratieve ziekten: Er is een mogelijk verband tussen blootstelling aan elektromagnetische velden op de werkplek en ziekten zoals ALS. Het bewijs is nog steeds zwak als het gaat om aandoeningen zoals Alzheimer en dementie. Voor de algemene bevolking vond SCHEER een onzeker tot zwak bewijs voor een verband met ALS of Alzheimer. Er kan geen verband worden gelegd tussen blootstelling aan elektromagnetische velden en de ziekte van Parkinson of multiple sclerose (MS).
- Zwangerschap en voortplanting: Er is geen verband tussen blootstelling aan laagfrequente magneetvelden en schadelijke effecten op de zwangerschap of voortplanting.
SCHEER beveelt onder meer aan te onderzoeken hoe de energietransitie de blootstelling aan extreem-laagfrequente velden zou kunnen beïnvloeden. In toekomstige elektriciteitsnetten worden consumenten immers ‘prosumers’ en komt de elektriciteitsopwekking, bijvoorbeeld via zonnepanelen en thuisaccu’s, dichter bij de woonomgeving. Bovendien zullen opkomende toepassingen in openbare ruimtes (bijv. opladers voor elektrische voertuigen) de blootstellingskenmerken van de algemene bevolking kunnen veranderen. Daarom beveelt SCHEER aan onderzoek te doen naar de invloed van deze technologieën.
Verder wordt aanbevolen meer onderzoek te doen naar gezondheidseffecten van extreem-laagfrequente velden in diermodellen die geschikt zijn om leukemie te bestuderen. Ook is meer in vitro-onderzoek nodig naar interactiemechanismen op het niveau van lichaamscellen, en voor neurodegeneratieve ziekten meer klinisch en epidemiologisch onderzoek met betere diagnostische technieken en gevalideerde biomarkers.